बियांचे ओटीभरण

' एका हाताने नांगरताना 'ती' धान्य ओटीतून धरणीच्या पोटात पेरत जाते
आणि तेच  'धान्य ' शतपटीने वृद्धिंगत होत 'तिच्या'कडे परत येते. 
या देवघेवीचे प्रतीक म्ह्णून प्रत्येक स्त्रीची  ओटी भरण्याची पद्दत रूढ झाली असावी . जेणेकरून तितक्या मोठ्या प्रमाणात धान्य तिच्या ओटीत घालून तिचा सन्मान करावा आणि तिने ते 'सृजन समृद्धीसाठी'जमिनीकडे वाहते करावे.'

या उन्हाळ्याच्या सुट्टीत
थोडीशी या सन्मानाची जाणीव म्ह्णून ,
तप्त काहिलीसाठी हतबल चर्चा सोडून करावयाचा एक ठोस उपाय म्हणून
आपल्या चिमुरड्यांसाठी 'सृजन' संस्कारचा भाग म्हणून
'एक बी म्हणजे एक जीवन' या तत्वाशी सांगड घालत ..
आपल्या काळ्या आईची ओटी बियांनी भरुयात का ?

ऊन वाढतंय तसे watsapp आणि सर्वत्रच फळे,  भाज्या यांच्या बिया साठवून पावसात त्या रस्त्याच्या कडेला / दरीत टाकून देण्याविषयीच्या posts येत आहेत.
तोच  धागा पुढे  घेत आपण हे काम  'मिळून साऱ्याजणी ' करूयात का ?
म्हणजे आपण सर्वजणी उन्हाळाभर या वेगळ्या बिया वर्गीकरण करत साठवू. जूनच्या पहिल्या आठवड्यात जेव्हा शाळा सुरु होईल आणि पावसाच्या पहिल्या सरी सुरु होतील तेव्हा या बिया एकत्र जमवू. मग ज्या प्रकारच्या बिया जमल्या असतील त्याप्रमाणे पोहोचवू. म्हणजे भोपळा, कलिंगड  इ. बिया कोणाच्या शेतात पोहोचवू . जांभूळ, पपई थोडे कुठल्याश्या डोंगेरावर /रिकाम्या जागी लावू. खरेतर हे सर्व करण्यासाठी आपण साऱ्या मैत्रिणींची मिळून 'वर्षा सहलच' काढूयात की! जमलेल्या बियांचे शेवटी कसे नियोजन करायचे यासाठी ज्यांना यातली माहिती आहे त्यांनी कृपया माहिती सांगावी. 
या सर्व कामाला सर्वांच्या एकत्र प्रयत्नांची जोग मिळाली तर पर्यावरणाच्या (खरेतर आपल्याच मदतीचा) एक सुंदर प्रकल्प आपण करू शकतो.
कारण रस्त्यावर/ दरीत  टाकलेल्या  बीया काही वेळा सुकून जातात , काही वेळा रुजतात आणि एकदा त्या आपण टाकून दिल्या कि परत जाऊन पाहणे किव्हा त्याची काळजी घेणे हे आपल्या कडून घडत नाही. त्यामुळे त्या बिया कोणातरी काळजी घेणाऱ्या , यथायोग्य जोपासना करणाऱ्याच्या हातात पोहोचवणे ही सुद्धा आपली जबाबदारी आहे असे मला वाटते.

तर मग काय म्हणताय 'मिळून साऱ्याजणी' करूयात ना आपल्या 'मायमातीचे ओटीभरण'?

इSSSथे.....

युगंधरची शाळा 'ज्ञानप्रबोधिनी'चे वैशिष्टय आहे. मुलाच्या शाळेच्या भावविश्वात ते पालकांना इतके सहज सामावून घेतात की मग पालकांना ती आपलीच शाळा वाटू लागते. त्यांच्या शाळेतल्या छोट्या छोट्या उपक्रमात ते म्हणायला 'पालकांची मदत' असा उल्लेख करतात पण असा प्रत्येकच अनुभव एकुणातच 'व्यक्ती' म्हणून तुम्हाला समृद्ध करणारा असतो. लहान मुलांच्या निरागस जगात जिथे ती मनमोकळी होतात, नव्याने काही शिकत असतात, एकमेकांशी असलेले निरागस मैत्र जुळवत असतात, एकत्र गंमत गाणी म्हणत रमलेली असतात त्यामध्ये डोकावणे हा रोजच्या routinue मधला 'अमृतानुभव' असतो. तुम्हाला नकळत असे काही सापडून जाते की रोजच्या निरस चाललेल्या प्रवाहातून तुम्ही भानावर येता. आणि म्हणूनच शाळा आम्हाला कधी 'हाक' मारते याची आम्ही सर्वच पालक वाट बघत असतो. त्यातलाच हा एक गंमत अनुभव!
परवा खेळगटाची म्हणजे शाळेची सर्वात छोटीशी 'शेंडेफळे' यांच्या सहलीसोबत जाण्याचा योग आला. ठिकाण होते चिंचवडमधले 'मोरया गोसावी मंदिर' आणि त्याच्या शेजारची प्राण्यांची शिल्पे असलेली बाग! तर तिथे आम्ही पोहोचलो. देवाचे दर्शन घेऊन एके ठिकाणी वृषालीताई सर्व मुलांना घेऊन बसल्या आणि गप्पा गोष्टी सुरु झाल्या.
"चला सांगा आपण कुठल्या मंदिरात आलो आहोत?"
"मोरया गोसावीsssss !" सगळी मुले एकसाथ म्हणाली.
"मंदिर कुठे आहे?"
काही जण 'चिंचवड' असे म्हणाली पण खूप सारी मुले म्हणाली,
"इSSSथे....."
आम्हाला सर्वांना त्यांच्या या 'निरागस' उत्तराची खूपच गंमत वाटली. मग ताईंनी त्यांना आपण चिंचवडला आलो आहोत आणि इतर माहिती सांगितली
हीच गोष्ट आज गंमत म्हणून युगंधरला सांगत होते. बालवर्गात गेल्यापासून आणि आपण शाळेतला 'दादा' वर्ग आहोत हे कळल्यापासून अश्या 'छोट्याश्या' मुलांच्या गंमती ऐकण्यात स्वारीला भारी interest असतो.
"अरे माहितिये का काल खेळगटाच्या सहलीला काय गंमत झाली?"
"गंमत म्हणजे joke झाला का काही?"
"हो jokeच झाला रे.. "
मग मी सगळे सांगताना त्यालाच प्रश्न विचारला
"आणि मग ताईनी विचारले 'मंदिर कुठे आहे' तर काय म्हणाली माहितीये का छोटीशी मुले?" (असल्या गमती सांगताना सारखी ती 'छोटीशी' आहेत असे म्हणावे लागते.)🙃
" 'इथे' असे म्हणाली असतील की"
"अरे तुला माहितीये ना 'मोरया गोसावी मंदिर' कुठे आहे?"
"हो माहितीये की 'चिंचवड' मध्ये आहे. पण ती तिथेच असताना असे कशाला म्हणतील ते ? ते तर 'इथे' असंच म्हणतील ना?"
"हो खरचं की रे!" असे मी म्हटले आणि माझा चेहरा काहीतरी ठाव घेते आहे पण उमगत नाहीये असा गमतीशीर झाला असावा कारण 'एवढं कसं बर नाही कळत हिला' असा मिश्किल चेहरा करत तो खेळायलाही गेला.
मी मात्र खरच विचार करत राहिले, जिथे असेल तिथे प्रत्येक ठिकाणी 'इथेच' असणे कधी बरं निसटले असेल आपल्याकडून!
आजचा दिवस मावळताना उद्याच्या चिंता आणि दिवस सुरू होताना कालचे ओझे घेऊन का बरे फिरतो आहोत आपण?
खूपच क्वचित वेळी आपण मनाने त्या त्या ठिकाणी उपस्थित असतो.
आणि आजकाल तर प्रत्येक क्षण आपण मोबाईल कॅमेराच्या नजरेनेच बघतो की काय असे वाटावे असे Selife चे वेड आहे आजूबाजू! आणि आहे हा क्षण आहे तसा 'जगून' त्याची मजा चाखण्यापेक्षा तो क्षण watsapp वर , FB वर टाकून बाकी सर्वांना त्या क्षणात खेचण्याची केविलवाणी धडपड करतो का आपण? खूप सारी क्षणचित्रे नुसती साठवतच राहिलो आहोत का आपण आणि खरे जगणे जरा बाजूलाच राहते आहे की काय?
म्हणूनच भानावर आणणारा 'छोट्याश्या' गोड मुलांचा आवाज जरा मी जपूनच ठेवलाय मनात!
उद्याच्या किव्हा कालच्या कुठल्याही गोष्टींचा बागुलबुवा माझ्या 'आज' आणि 'आत्ता' वर संक्रमण करू लागला तर हलवेन स्वतःला आणि हळूच सांगेन ,'अगं, इsssथे'!😊

एका वेणीची गोष्ट

सुमारे दोन वर्षांपूर्वी माझी college मधली कॅनडाला स्थाईक झालेली मैत्रीण प्रिया हिच्या फेसबुक भिंतीवर तिची मुलगी Melanie हिची cancer patients साठी hair donate केल्याची तिच्या फोटोसकटची post झळकली. अवघ्या १२ -१३ वर्षाच्या या गोड चिमुरडीचे हे पाऊल मला खूप भावुक करून गेले. तिने चक्क डोक्याचे पूर्ण मुंडण करून donate केले होते. उमलत्या वयातल्या मुली एकूणच आपल्या दिसण्याविषयी कित्ती जागरूक असतात आणि म्हणूनच तिचे हे धाडस मला खूप कौतुकाचे वाटले.
नुकत्याच कर्करोगाने गमावलेली माझी जवळची शोभाआत्या आणि सुंदर मैत्र जुळत असतानाच निघून गेलेली माझी नणंद मानसी यांचे दुःख मनात ताजे होते. शारीरिक किव्हा भावनिक यातना असले काहीच तुम्ही share करू शकत नाही याचे हताश ओझे मनात होते. दोघीनीही आजाराचा, आपल्या दुखण्याचा बाऊ न करता सारे हसत निभावले , आपले दुःख कोणाला कळू न दिले नाही की नियतीनेही क्षणभर नतमस्तक व्हावे. शेवटपर्यंत सर्वांना आनंदच दिला आणि सारे स्वतः सोसत राहिल्या. पण दोघींच्याही आजारात केमोमुळे गमावलेले केस ही एकच गोष्ट होती की ज्यामुळे त्याच्या चेहऱ्यावर थोडेसे दुखावलेपण मी पाहिले होते. केस ही कोणाच्याही दिसण्याचा आणि प्रतिमेचा अविभाज्य भाग असतो. म्हणूनच ठरवले एका तरी व्यक्तीच्या हसण्यामध्ये माझ्या केसांचा वाटा असेल असे काही शक्य आहे का आपल्याला? अगदी सरसकट सगळे केस नाही जमणार पण जेवढे शक्य तेवढे केस वाढवून करूया की donate. आणि या एका सदीच्छेने मी केस वाढवू लागले.
संकल्पाला पाठबळ मिळावे आणि डगमगू नये म्हणून घरात संकल्प सांगितला. तर सर्वच बाबतीत आधार असलेल्या माझ्या सासूबाईनीही माझ्या सोबत 'एक वेणी' दान करायचा संकल्प सोडला आणि संकल्पाला दुप्पट जोम आला. पण गम्मत म्हणजे लहानपणापासून माझे केस ही माझी 'खाजगी मालमत्ता' नव्हतीच मुळी. त्यामध्ये माझ्या मैत्रिणी, बहिणी , नातेवाईक यासर्वांचीच प्रेमाची गुंतवणूक आणि जपणूक आहे. त्यामुळे त्यासर्व लोकांच्या उल्लेखाशिवाय हे दान पूर्ण होऊ शकत नाही. त्याचीच ही 'एका वेणीची गोष्ट'!
माझी सांगलीची आज्जी म्हणजे आईची आई मूळची गोव्याची होती आणि शेवटपर्यंत गोवा मनात जपून होती. गोव्याचे घरच्या माडांच्या नारळाचे शुद्ध खोबरेल तेल आणि त्या तेलाच्या वापरामुळे केसांचे आरोग्य चांगले राहते अशी तिची श्रद्धा होती. तीचे केसही शेवटपर्यंत कंबरेएवढे लांब होते. तीच वंश परंपरा actually केश-परंपरा माझी आई आणि माझ्यापर्यंत आली आहे याबद्दल तिला खूप आत्मीयता होती. माझ्या आईचे केस अजूनही गुढघ्याएवढे लांबीचे आहेत. आईचे केस सरळ असल्यामुळे तिला ते छान सांभाळता येतात. पण माझे केस थोडे कुरळे ,थोडे सरळ आणि मुळात दाट असल्याने आणि त्यात लहानपणी दापोलीसारख्या लाल मातीच्या गावात राहत असल्याने १-२ वेणीचे पेड यापलीकडे ते वाढवण्याची हौस काही करता यायची नाही. दर सुट्टीत मामाच्या घरी गेल्या गेल्या आजीचे लक्ष्य माझ्या केसांकडे असायचे आणि तेवढेच किव्हा जरा कमीच झालेले केस बघून 'तुम्ही आजकालची मुले तुम्हाला तेल लावायला नको. असंच अन तसच..' गाडी केसांवरून घसरून कुठे कुठे पोहोचायची. पण आहे तेवढया केसांचे सुट्टीभर तेलमाखन लाड व्हायचे. रोज दूपारच्या झोपेनंतर घरा बाहेरच्या ओट्यावर बसून तेल चोपाचोपी आणि घट्ट वेणी असा साग्रसंगीत कार्यक्रम असायचा. त्या वेण्या इतक्या घट्ट घातलेल्या असायच्या की त्या नंतर खेळणे , दंगामस्ती , रात्री झोप या सर्व प्रकारा नंतरही त्या तसूभरही खरेतर केसभरही हललेल्या नसायच्या . असले अजब कसब फक्त माझ्या आजीच्या प्रेमळ हातातच होते .
शाळा संपली आणि ११-१२ आत्याकडे पुण्याला राहायला आले. अभ्यासाच्या ओझ्यामध्ये आता अजून केसांचे ओझे नको असे सर्वानुमते ठरले मग रडत रडत short bobcut करून टाकला. आणि मग जरा वर्षभर आजीची भेट एकदा दोनदाच झाली आणि थोड्याश्या ओरड्यावरच थोडक्यात निभावले. नव्या style ला नव्या मैत्रिणींकडून compliments मिळाल्यावर जरा जीव भांड्यात पडला.पण तिथल्या माझ्या मत्रिणी अँन आणि प्रफुल्लता यांचे छान कंबरेएवढे लांब केस होते. त्यांच्या नादाने परत केस वाढवायला लागले.
मग engineering च्या पहिल्या वर्षाच्या शेवट पर्यंत परत एक दोन वेणीचे पेड पर्यंत मजल गेली. आणि मग एके दिवशी building मधल्या एका मैत्रिणी सोबत parlour मध्ये तिचे केस कापायला गेलो आणि मलाच blunt cut कसा छान दिसेल असे अशा स्तुतीला भुलून परत एकदा केसांची मस्त वाट लावून घेतली. पण यावेळी मात्र collegeच्या मित्रमैत्रिणींनी लांब केसच कसे छान दिसत होते हे अजिब्बात छान नाही दिसत आहे असे म्हणून आगीत (की डोक्यावर) तेल ओतले. मग मात्र कसलीही तमा न बाळगता केस महाशय भराभरा वाढू लागले. चक्क कंबरेपर्यंत पोहोचले. प्रत्येक सुट्टीत आजीला भेटून केस दाखवायची गंमत वाटू लागली. खालून just trim करतानाही जरा जास्तच कापले जाऊ नयेत म्हणून आईला घेऊन जायचे parlour मध्ये.
पण या सगळ्यात एक महत्वाची गोष्ट आईने खूप बजावूनही मी शिकले नाही ती म्हणजे स्वतःची वेणी स्वतः घालणे. काही केल्या मला स्वतःला मी घातलेली वेणी मुळी आवडायचीच नाही. त्यामुळे आईच वेणी घालायची किव्हा रोज हट्टाने मी तिच्याकडूनच वेणी घालून घ्यायचे.
मग job सुरू झाल्यावर पाहिले ४ महिने म्हैसूरमध्ये training होते. तिथेही माझ्या गोड मैत्रिणी अपर्णा आणि प्रगती यांनी माझ्या केसांचे खूप लाड केले.
रोजच्या अभ्यास आणि घाई गडबडीतही त्या न कंटाळता माझी वेणी घालून द्यायच्या. मग परत पुणे आणि मग आईच्या हाताची वेणी.
४-५ वर्ष ही केशसेवा मी हक्काने करून घेतली. म्हणजे मी स्वतः वेणी किव्हा काही इतर केसांचे करायचे खूप उद्योग करायचे पण काहीच पसंत न पडून आईच्या पुढ्यात रोज केस आणि कंगवा घेऊन यायचे मग आईकडून वेणी घालून घ्यायची. कधी सणानिमित्त जमलो कि माझ्या मामेबहिणी सुखदा आणि मुग्धा यांच्यासाठी नवनव्या hairstyles try करण्यासाठी मी हक्काची मॉडेल होते. मग शाळेतल्या मैत्रिणींच्या लग्नात प्रत्येक वेळी वाढणाऱ्या केसात माझ्या मैत्रिणींचाही जीव अडकू लागला. अश्या प्रकारे माझे केस म्हणजे सर्वांनी प्रेमाने सांभाळायची लाडकी पब्लिक प्रॉपर्टी झाले. मग प्रेमात पडल्यावर कौशलनेही लांब केस आवडत असल्याचा दुजोरा दिला. मग काय केसांना वाढत राहण्याचा प्रेमळ धाकच मिळाला की.
मग लग्नातही मोठ्ठे केस आणि त्याच्या hairstyles छान मिरवल्या मी. लग्न झाल्यावर मात्र नव्याने पडलेली घराची जबाबदारी आणि office मधले मानमोडू japanese project... ही तारेवरची कसरत करताना एरवी जणू शरीराचा एक अविभाज्य भाग किव्हा अवयवच झालेले केस सांभाळणे जरा डोइजडच व्हायला लागले. त्यात हिंजेवडीचे traffice, धूर! मग परत एकदा मनावर दगड ठेवून केस अर्धे केले. थोडी वर्षे जरा styles केल्या पण मग गोड बाळकोबांचे घरात आगमन झाले. Office, घर आणि माझे गोंडस बाळ!! परत केसांनी backseat घेतली. Stepcut आणि तत्सम नव्या outfit मध्ये मानेपर्यंत आपले हातपाय आवारत केस महाशय हू की चू न करता माझे busy bee routine सोपे करू लागले.
मग युगंधर अडीच वर्षांचा झाला आणि कौशलच्या project निमित्त london ला राहायचा योग आला. आणि तिकडच्या parlour मध्ये कोण बाई जाणार असे करत एक सात आठ महिने केस परत एक-पेड दोन -पेड वाढले. केस थोडेसे वाढले की वेणी घालून बघायची अशी का कोण जाणे हौस आहे मला. तशीच कधीतरी घातली असावी. एकदा खेळताना युगंधर येऊन म्हणाला 'त्यादिवशी ते केसांचे कसे केले ना तसे कर ना!' म्हणजे कसे? असे का? का तसे विचारत असता एक नवीनच गंमत कळली. 'अग ते नाही का असे मानेवर येते.... ते ओढायला मज्जा येते ते...'
केसांचा असाही उपयोग असतो हे फारच गमतीचे होते. मग युगंधरसाठी केस वाढवायचे असे ठरवले. मी infy मध्ये काम करत असताना माझी एक खूपच गोड PM होती माधुरी देवधर. 'आपल्या मुलाला साडीतली आई कशी असते ते कळावे म्हणून आठवडयातला एक दिवस छान साडी नेसून यायची. लगेच copy cat म्हणून मीपण तसेच करायचे ठरवले होते. पण मनातल्या मनात सुद्धा मी तो संकल्प पाळू शकले नव्हते त्याची खंत मनात होती. पण म्हटलं साडीतली आई जाऊदे आपण वेणीतली आई जरा try करूयात. आणि परत जोमाने मी केस वाढवायला लागले.
मग दोन वर्षांपूर्वी मला फेसबुकवर Melanie ची गोष्ट कळली आणि मी संकल्पाने केस वाढवू लागले.
आपले केस आता ही कोणा दुसऱ्याची आपल्याकडे असलेली ठेव आहे आणि तिची जपणूक करणे हे आपले कर्तव्य आहे अशी भावना असल्याने रोजच्या धावपाळीतही केसांची निगा राखण्याचे ओझे वाटेनासे झाले. गेल्या गणपतीपर्यंत छान कंबरेच्यावर पर्यंत वाढले. मग ठरवले की अजून एप्रिल मे पर्यंत जेवढे वाढतात तेवढे वाढवू आणि मग थांबू. पण मग नोव्हेंबर मध्ये अचानक कावीळ झाली आणि त्यामध्ये आलेल्या अशक्तपणात केस भराभर गळायला लागले. मला बाकी कशाहीपेक्षा संकल्प पूर्ण होणार नाही याचेच वाईट वाटू लागले. पण मग आमच्या फॅमिली डॉक्टर सरोज सोनारे यांनी 'भृगराज घन वटी' च्या गोळ्या घ्यायला सांगितल्या आणि खरच १५ दिवसात केसगळती आटोक्यात आली. मग जरासे बरे वाटले.
सरतेशेवटी शेवटचा पल्ला म्हणजे केस कापणे आणि विग बनवण्यासाठी देणे. ही फारच कॉमन गोष्ट आहे असे मला वाटले होते त्यामुळे आधी मी कधीच याची चौकशी केली नव्हती मग शोधता शोधता असे कळले कि पुण्यात अशी काहीच सोय नाही .
मग नेट वरून ही लिंक
https://www.copewithcancer.org/hair-donation) मिळाली आणि मग त्यांना केस पाठवले आणि आज त्यांची पोचपावती आली आणि खरच जीव भांड्यात पडला.
केसांचा प्रथम बो बांधून मग त्याची वेणी घालायची. खालून वरून रबर असलेली वेणी मग नीट राहते. पण बो जिथे बांधतो तिथे वरून केस कापावे लागतात त्यामुळे ते वेडेवाकडे कापावे लागतात. माझी building मधली मैत्रीण श्रेजल हिने आपले सर्व कसब पणाला लावून वेड्यावाकड्या केसांचा सुंदर haircut करून दिला म्हणून तिचेही आभार.
आपण जरी सद्भावनेने एखादी गोष्ट करत असलो तरी त्याच्या परिपूर्ततेसाठी खूप साऱ्या गोष्टी पार कराव्या लागतात आणि आज त्या संकल्पांची पूर्तता झाली म्हणून हा लेख प्रपंच. लहापणापासून 'नेकी कर और दर्या मी डाल' असे आईने मनावर बिंबवले आहे. एखादे चांगले काम करशील आणि त्याचा मनात जरी उच्चार करशील तर त्याचे श्रेय गमावून बसशील म्हणजे केलेल्या क्षणी ते विसरून जायचे असाच सुंदर संस्कार तिने नेहेमीच केलेला आहे पण आजची ही वेणीची गोष्ट जरा आईचा नियम मोडून एवढ्याचसाठी सांगते की Melanie च्या पोस्ट वरून प्रेरणा घेऊन मी हा संकल्प केला तशी प्रेरणा हा लेख वाचून कोणाला तरी मिळावी.
कोणाचे तरी हसू असेच कोणाच्या तरी सदिच्छेने फुलत राहावे. आपण कोणीच पूर्ण नाही असेच रोजच्या जगण्याला नव्याने आखत कोणाकोणाच्या आनंदात आपला खारीचा वाटा असावा आणि त्यासाठी जाणीवपूर्वक काही प्रयत्न करूयात.
माझा इवलासा बाळ जरा या धक्क्याने नाराज झाला होता कारण त्याला काही केल्या मी नेमके काय करणार आहे ते imagine होत नव्हते म्हणून केस कापायला मुद्दामून घेऊन गेले आणि मग आप ल्या आईला हा नवा haircut बरा दिसतोय आणि मुख्य म्हणजे ती खूप आनंदी आहे याने त्याची नाराजी दूर पळाली आहे...
आज दूरवर बाप्पाकडे राहायला गेलेली माझी आजी आजच्या माझ्या या केस कापण्याला नक्की आनंदाने आशीर्वाद देईल... आणि माझी आई , माझ्या केसात आपापला जीव अडकवलेल्या , माझ्या बहिणी, माझ्या शाळेतल्या मैत्रिणी , आत्ताच्या युगंधरच्या मित्रमैत्रिणींच्या आई असलेल्या मैत्रिणी यांनाही हा धक्का नक्की समाधान देईल अशी आशा करते....माझ्या या संकल्पात माझ्या सासूबाई सौ. वैजयंती रुकडीकर- देशपांडे यांचा भावनिक आणि कृतिशील वाटा आहे म्हणूनच हे दान आम्हा दोघींच्या वतीने ईश्वरचरणी अर्पण करतो आहोत आणि कोणाच्यातरी सुंदर हास्याची मनःपूर्वक कामना करतो आहोत....
शुभम भवतु... शुभम भवतु... शुभम भवतु !!!!

सखे,वाट तुझ्या 'अस्मितेची'....

Concept of Grace Womanathon

'ती' ...
संसार तोलून धरणारी अदृश्य छडी.
घरातल्या प्रत्येकाला जोडणारी प्रेमाची कडी.
घरामधल्या सजीव -निर्जीव अणूरेणूंमध्ये चैतन्य तेवत ठेवणारी 'स्वामिनी'.
संसाराची लय सांभाळत पदन्यास साकारणारी होते ती 'रमणी'
पण साऱ्या आघाड्यांवर लढतानाची तिची तारांबळ पाहताना कधी कधी वाटत त्या 'गिरीधराला' काठीचा टेकू देण्याचा भावनिक आधार देणारे सवंगडी तरी होते. पण हिचा प्रवास मात्र एकटीचा.कौटुंबिक आधार असतोच, नाही असे नाही पण काही लढाया तिच्या तिच्याच असतात.तिथे तिलाच लढावे लागते.त्या न कोणाला सांगता येतात न कोणाला तिच्यासाठी लढता येतात.
लहानपणापासून आई, आजी , काकू, मावशी, आत्या,लग्न झालेली ताई साऱ्याच नात्यात पाहत आलो आहोत तिला.
प्रेमाने साऱ्याच गोष्टी पार पाडण्याचे 'कसब' हस्तांतर करत आलीये ती, एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे.पण आजकाल दिवसाच्या 24 तासात, त्यातल्या वेळखाऊ गोष्टींसकट चपखल बसवण्याची अजबच कसरत तिला करावी लागतेय. ट्रॅफिक जॅम, बाहेरच्या जगात मुलांना सोडताना अनिश्चिततेच्या भीतीचे सावट, घर, मुलांचे अभ्यास, सामाजिक बांधिलकी आणि त्याबरोबर काही जणींना नोकरी सांभाळत पळत राहण्याची कसरत... आणि मग या सर्वात ती स्वतःला 'दुर्लक्षित' करते. स्वतःच्या कुठल्याच priority list मध्ये ती स्वतःच नसते.
अर्थात , सारे सुरळीत झाल्यावर देणारच असते ती लक्ष स्वतःकडे... पण हा 'उद्या' उगवल्याचा कोणीतरी पाहिलाय का?
तिच्या मनातले स्वतः विषयीचे किती तरी plans असेच धूळ खात मनात पडत राहतात.
रोजच्या पळापळीच्या खेळात  ती 'मरगळ' तिच्या शरीरावर इथे तिथे साठत राहते. प्रत्येकाच्या शरीरप्रकृतीनुसार कोणी नकळत 'बरणी' होते तर कोणी अशक्त 'छडीची काठी'.
आजकाल ९०% बायका लग्नानंतर संसार सांभाळण्याची जबाबदारी निभावताना आपसूक या २ categories मध्ये पडताहेत.
आधुनिक सुविधांनी तिची रोजची कामे सोपी केलीयेत पण रोजचे जगणेच इतके धावपळीचे झालेले आहे की रोज रात्री पाठ टेकताना तिची आजची किमान 3 कामे पूर्ण झालेली नसतातच आणि 2  कामे नव्याने add झालेली असतात आणि हे सगळं तिला उद्याच्या कोड्यात perfect बसवायचे असते.
या सर्वात दिवस पुढे सरकत राहतात आणि 'उद्यापासून करू' चे कितीतरी plans मनातल्या मनात विरुनही जातात.
मग कधीतरी अवचित जुन्या ओळखीचे कोणीतरी भेटते. जाता जाता सहज म्हणून जाते 'किती काम करतेस जरा स्वतः कडे लक्ष दे. पार रया गेलीये बघ तुझी'.
स्वप्नातून जागी झाल्यासारखी मग ती स्वतःला न्याहाळू लागते. नकारात्मक का होईना कधीतरी, कोणीतरी आपल्या कष्टाची 'दखल' घेतली म्हणून भरून येते तिला.
तर कधी स्वतःच्या चालूच न झालेल्या plans विषयीचा संतापही येतो तिला.
मग  तिरिमिरीने पुन्हा plans होतात आणि कदाचित  एखाद -दुसऱ्या आठवड्याच्या execution नंतर परत सर्वांची धुळमाती.
हे वर्तुळ पाहताना नकळत  चातुर्मासातली आजीबाईची , सोमवारची गोष्ट आठवते आहे. सगळ्या गावाने दूध वाहिले तरी शंकरबाप्पाचा गाभारा काही भरत नाही. दिवसा अखेरी आपल्या मुलाबाळांचे यथेच्छ पोट भरून, घराचे सर्व आवरून सावरून आजीबाई देवळात येते. शिल्लक राहिलेले , छोटा तांब्या भरून दूध शंकराला वाहते आणि क्षणार्धात गाभारा सांगोपांग दुधाने भरून जातो. सख्यांनो, आपल्या मनाचे काहीसे असेच नाहीये का? त्याला अव्हेरून सर्व करायला जातो आणि मग रोजचे routine bore व्हायला लागते. अश्या 'मन' सोबत नसताना केलेल्या गोष्टी मग फक्त पार पडत राहतात. बागुलबुवा वाटायला लागतो मग घड्याळाच्या काट्यांचा.
रिते रिते राहते 'मन' खूप सारे करूनही आणि मग सारे जाऊन साठते शरीरात इथे तिथे.
जगभरात कुठल्याही देशात, रोजच्या राहाटगाडग्यात 'स्वतःसाठी न देता येणारा वेळ' ही सर्वच सख्यांची सार्वत्रिक - सामाईक समस्या आहे. तिला उत्तर मिळून शोधायचे आहे.

म्हणूनच

तिने तिच्या मनाचा गाभारा 'स्व' जाणिवेने भरायला हवा.
रोज मन मोहरून येईल असा भरभरून मोकळा श्वास तिने घ्यायला हवा.
रोज स्वतः साठीचा किमान अर्धा स्वतःच्या आरोग्यासाठी , स्वतःबरोबर च्या संवादासाठी द्यायला हवा.
आणि हे तिच करू शकते स्वतःसाठी, दुसऱ्या कोणीही करण्यापेक्षा.

टाकावे तिने जरा उंबरठ्याबाहेर पाऊल, स्वतःच्या आनंदासाठी,
चालावीत तिची पाऊलं निरालस स्वानंदासाठी,
कुठे तिच्यासाठी प्राजक्त, बकुळ फुलांचे गालिचे असतील अंथरलेले,
तर कुठे अवचित स्वप्नफुलांची सर वाहील तिच्या ओंजळी मध्ये,
प्राणवायूंच्या देवाण-घेवणीत, जाणिवा-नेणिवांच्या पल्याड घडत असते बरेच काही,
जादुभरल्या हातांनी काळजी लेकीची घेत असते धरणी माई,
कधी मुक्त वाऱ्याच्या स्पर्शणाऱ्या झुळुका, सोडवतील मनातल्या निरगाठी,
चालावीत तुझी पाऊलं कधी स्वछंदी पाऊलवाटी,
धर्मबिंदूंचे उत्सर्ग करतील वाहती तुझ्यातली सकारात्मकता,
रोजच्या routine ची 'मरगळ' कात टाकेल बघता बघता,
वितळतील मनातले काही संभ्रम पाऊले लयीत चालताना,
येईल ओठी मनात रेंगाळलेली एखादी कविता, कुंजरव ऐकताना,
विझून विरलेल्या स्वप्नांना फुटतील मग आशेचे नवे पंख,
मनमोकळा श्वास घेताना, अलवार  खुलून येईल तुझे अंतरंग,
तुझ्या स्वतःशी नव्याने होणाऱ्या या भेटीसाठी,
तुझ्या मनातल्या त्या सुंदर गावासाठी,
चल सखे चालू संगे,
वाट तुझ्या 'स्व' जाणिवेची,
वाट सकारात्मक पावलांची,
वाट तुझ्या 'अस्मितेची'.

हो! आपण सर्व मिळून चालणार आहोत आपली MARATHON
प्रत्येकीने रोजचा किमान अर्धा तास स्वतःच्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यासाठी काढावा आणि एकमेकींच्या साथीने तो आपण नक्की काढुयात या साठी हा उपक्रम आपण हाती घेतो आहोत.अंतिम marathon दिवसापेक्षाही खूप महत्वाचे आहे या निमित्ताने काहीतरी रोजचे स्वतःविषयीचे routine मध्ये येणे. म्हणूनच आजच नोंदणी करा आणि सामील व्हा या मैत्री-साखळीत!!!

पहिलं पाऊल...

 Grace Womanathon : 28th July

गोष्ट सुरू झाली माझी जिवाभावाची सखी प्राजक्ता हिच्या US मधल्या marathon ने. नवऱ्याच्या नोकरीतील assignment निम्मित सध्या ती आपल्या २ छकुल्यांना घेऊन, US मधल्या इंडियाना state मध्ये राहते. प्रचंड थंडीमध्ये कधी indoor treadmill वर तर कधी संधी मिळाली तर चक्क थंडीत shoes चढवून, ३रीतल्या अवनीशचे आणि २.५ वर्षाच्या चिमुकल्या अर्जुनचे routine व्यवस्थित संभाळून, feb ते april असे सलग 3 महिने प्रॅक्टिसचे सातत्य राखत 13 miles ची marathon तिने पूर्ण केली. तिच्या एकूणच प्रवासाची सुरस गोष्ट खालील link वर वाचायला मिळेल.

http://majhekavadase.blogspot.in/2017/06/blog-post.html?m=1

मला नेहेमीच असे वाटते आपण आपला जीव सगळ्या जवळच्या मैत्रिणींमध्ये विखरून ठेवलेला असतो. त्यांच्या आयुष्यातल्या चढ- उतारात , यशापयशात लांब असलो तरी मनाने आपण त्यामुळे तितकीच आंदोलने अनुभवतो. सगळ्या रोखू पाहणाऱ्या गोष्टींना यत्किंचितही महत्व न देता ,अडचणींचा बाऊ न करता,सकारात्मक दृष्टीकोन ठेवून गाठलेले अंतिम ध्येय!

प्राजक्ताने केलेला हा प्रवास माझ्यासाठी तिच्याइतकाच खूप महत्त्वाचा होता.कधी तिचे मनापासून वाटणारे कौतुक म्हणून तर कधी स्वतःसाठी routine नव्याने आखू पाहणारे inspiration म्हणून तिची गोष्ट पुन्हा पुन्हा वाचली आणि हळू हळू मनात 'कुठल्या दुसऱ्या marathon संधीची वाट न बघता मैत्रिणी- मैत्रीणी एक marathon करूयात' ही कल्पना मनात रुजायला लागली.

अंतिम marathon दिवसापेक्षा या निमित्ताने रोजच्या routine मध्ये स्वतःच्या आरोग्याची काळजी घेणारे आणि स्वतःशी संवाद साधणारे काही सुरू व्हावे असा प्रामाणिक विचार त्यामागे होता. गेल्या वर्षभरात युगंधरच्या शाळेचा आमचा काही आई पालकांचा 13 जणींचा group आहे. त्यांच्यासमोर ही कल्पना मांडली तर पहिल्याच meeting मध्ये मॅरेथॉन संकल्पना सहज मान्य झाली कारण प्रत्येकीला असे काहीतरी करावे असे वाटत होते पण individual level ते सुरू होत नव्हते. एकमेकींच्या साथीने आपण ते करू असे आम्हाला खात्रीने वाटले आणि प्रॅक्टिस चा १ महिना पकडून तारीख ठरली २९जुलै! मग आम्ही काहीजणी मुलांना सकाळी शाळेत सोडल्यावर चालू लागलो. काहीजणी संध्याकाळी चालायच्या.
प्रत्येकीला रोजच जमायचे असे नाही पण तरी नेटाने 1 महिना चालत राहिलो आणि आज सरतेशेवटी 9 जणी मिळून 5 km ची marathon आम्ही आज साध्य केली.

चिमुकले यश आहे पण हे पहिले पाऊल आम्हा सर्वांसाठी खूप खूप महत्वाचे आहे आणि ते share करताना आम्हाला खूप समाधान आणि आनंद होतो आहे. आजच्या या छोट्याश्या पावलाने प्रत्येकीच्या मनात नवे नवे रस्ते पादाक्रांत करण्याची स्वप्ने रुजवली आहेत आणि आज सकाळच्या संततधार पावसात ठरवून नेटाने चाललो, ठरवले होते ते केले त्याचा एक वेगळाच आत्मविश्वास प्रत्येकजण अनुभवते आहे. एकत्र असलो तर मोठ्या अंतर कसे सहज पार होते याची एक वेगळीच अनुभूती मनात रेंगाळते आहे.
आमची ही छोटीशी गोष्ट प्रत्येक ओळखीच्या- अनोळखी मैत्रिणीच्या मनात चालण्याची प्रेरणा निर्माण करो ही सदिच्छा!🙏

म्हणूनच हा खास संदेश प्रत्येक सखीसाठी .......

सखे,वाट तुझ्या 'अस्मितेची'....

टाकावे तिने जरा उंबरठ्याबाहेर पाऊल, स्वतःच्या आनंदासाठी,
चालावीत तिची पाऊलं निरालस स्वानंदासाठी,
कुठे तिच्यासाठी प्राजक्त, बकुळ फुलांचे गालिचे असतील अंथरलेले,
तर कुठे अवचित स्वप्नफुलांची सर वाहील तिच्या ओंजळी मध्ये,
प्राणवायूंच्या देव-घेवीत, जाणिवा-नेणिवांच्या पल्याड घडत असते बरेच काही,
जादुभरल्या हातांनी काळजी लेकीची घेत असते धरणी माई,
कधी मुक्त वाऱ्याच्या स्पर्शणाऱ्या झुळुका, 
सोडवतील मनातल्या निरगाठी,
चालावीत तुझी पाऊलं कधी स्वछंदी पाऊलवाटी,
धर्मबिंदूंचे उत्सर्ग करतील वाहती तुझ्यातली सकारात्मकता,
रोजच्या routine ची 'मरगळ' कात टाकेल बघता बघता,
वितळतील मनातले काही संभ्रम पाऊले लयीत चालताना,
येईल ओठी मनात रेंगाळलेली एखादी कविता, कुंजरव ऐकताना,
विझून विरलेल्या स्वप्नांना फुटतील मग आशेचे नवे पंख,
मनमोकळा श्वास घेताना, अलवार खुलून येईल तुझे अंतरंग,
तुझ्या स्वतःशी नव्याने होणाऱ्या या भेटीसाठी,
 तुझ्या मनातल्या त्या सुंदर गावासाठी,
 चल सखे चालू संगे,
 वाट तुझ्या 'स्व' जाणिवेची,
वाट सकारात्मक पावलांची, 
वाट तुझ्या 'अस्मितेची'.......

मनातले बटण

युगंधरच्या शाळेची सुट्टी सुरु झाली आणि 'मी आता काय खेळू?' असा मिनिटा मिनिटाला प्रश्न यायला लागला. कारण एरवी शाळेत सहज जिरत असलेली energy घरी जिरवणे खूपच कठीण काम आहे.  
Ever excited electrons या category मधल्या या मुलांना सतत काहींना काही करत engage ठेवावे लागतेय.
एरवी वर्गात ताई एवढ्या सगळ्या 'वानरसेनेला' कसे कह्यात ठेवत असतील याची आम्ही पालक फक्त कल्पनाच करू शकतो.
त्यातलीच एक गम्मत म्हणून आम्ही 'माऊच्या पिल्लू' या गाण्याचे remix करायचे ठरवले.
त्या गाण्यात माउचं पिल्लू येते त्याचे नाव 'उल्लूलुलुलु' ठेवतात. त्याला छान दूध बशीत ठेवतात. ते लबलब करत दूध पिऊन टाकते.
मग 'गुर्रर्र म्याव' करत त्याची आई येते आणि तिच्या मागे मागे ते निघून जाते.
मग त्यात आम्ही 'माऊच्या पिल्लू' ऐवजी 'मोतीचे पिल्लू ' आणलं. त्याची आई 'भो भो' करत आली.  पिल्लूने  'दूध भाकरी' खाल्ली
वासरू आले त्याने कोवळे कोवळे गवत खाल्ले. 
मग  चिऊचं  पिल्लू , कोकरू, छावा , घोडा ,  piggy सगळे आले.  त्यांनी त्यांचा त्यांचा खाऊ खाल्ला.
'जिराफचे पिल्लू आले' पण  जिराफची आई 'गुपचूप' न बोलता आली. जिराफला स्वरयंत्र नसते असे ताईनी सांगितले असे म्हणाला.
मग कुठून कोण जाणे 'आपण साळुंद्रीचे पिल्लू आणूया का ? ' असा प्रस्ताव आला. तिचे तर नाव 'साळुंदृलुलुलु' म्हणताना जामच मज्जा येत होती.
'पण मग तिची आई काय बरे म्हणत येईल?'
'साळुंद्री' या प्राण्याविषयी मला तरी ती काट्यांचा मारा करत येते एवढीच माहिती आहे त्यामुळे मी म्हटले
'काट्यांचा पाऊस पाडत साळुंद्री आई आली' असे म्हणूयात का?
स्वारी एकदम खुश झाली पण मग मला expected प्रश्न लगोलग आलाच
"साळुंद्री काटे कसे सोडते ग?"
"मला नाही माहित रे मी जरा शोधून सांगू का?"
"अग तिच्या मनात एक button असते ते मनातल्या मनात दाबले ना कि काटे सुटतच राहतात."
मी अवाक होऊन ऐकतच राहिले. आपल्या सगळ्याच भावनांची, करत असलेल्या गोष्टींची बटणे आपल्याच मनात असतात हे एवढ्याश्या मुलाला कळलेले secret मोठ्या माणसांना का बरे कळत नसेल?🤔🤔🤔

सिंड्रेलाची सोन्याची अंगठी

मुर्डीचे विना काका म्हणजे खरच एक गंमत रसायन होते. मी चौथी मधे असताना ते आणि त्यांचे कुटुंब आमच्या शेजारी राहायला आले. जेमतेम ४-५ महिनेच राहिले ते त्या घरात. पण तेवढ्या सहवासामध्ये इतके जिव्हाळ्याचे स्नेहबंध जुळून आले की माझ्या लहानपणीच्या आठवणींमध्ये गोड आठवणींचा एक महत्वाचा भाग बनून राहिले आहेत ते दिवस . दहावी नंतर दापोली सुटले तशी भेटीगाठी आणि संवाद विरळ झाले पण त्या संस्कारक्षम दिवसातल्या काही गोष्टी अजून सोबत करतात. त्यातलीच एक गम्मत गोष्ट. म्हणावी तर अगदी छोटुशीच पण सोप्पे तत्वज्ञान शिकवणारी…
त्यांचा मोठा मुलगा म्हणजे विनोद दादा ३ वर्षांचा असतानाची ही गोष्ट आहे.घरी एक कुठलासा कार्यक्रम होता आणि बाबांनी बाळाच्या बोटात छोटीशी सोन्याची अंगठी घातली. छोटूश्या मुलाला मोठ्यांसारखी अंगठी मिरवताना कोण आनंद झाला. पण थोड्याश्या वेळाने पाहतात तर अंगठी गायब! खूप शोधूनही मिळेना आणि एवढ्या छोट्या मुलाला रागावताही येईना. सगळे जण  कामाला लागले आणि सगळ्यांची गडबड, उतरलेले चेहेरे पाहून बाळराजे म्हणाले ," जावूदे ना बाबा नाहीतरी सैलच होत होती…नीट खेळताही येत नव्हते…  "
तेव्हा अर्थात वयही नव्हते या साध्याश्या गोष्टीमागे दडलेले महत्वाचे तत्पार्य कळण्याचे … पण सोन्याच्या अंगठीसारखी मौल्यवान गोष्ट हरवण्याची गोष्ट हसत हसत सांगणारे बाबा मला जामच आवडले होते तेव्हा. लहानपणीच्या गोष्टी, त्यातल्या प्रसंगांमधले छोटे छोटे कांगोरे  मनावर कायमचे कोरले जातात. ही गोष्ट सांगतानाचा विनाकाकांचा गोष्टी पल्याडचे काही तरी सांगू पाहणारा ,भरल्या डोळ्यांनी हसणारा चेहेरा कायमचा आठवणीत राहिला आहे…
कधी आपली बोटे छोटी असतात तर कधी अंगठी आपल्या मापाची नसते…  त्यासाठी बोटे मोठी करणे किंवा  आपल्या मापाची अंगठी शोधणे हा सकारात्मक विचारसरणीचा उपाय झाला तरी प्राप्त परिस्थितीत हातातल्या सैल अस्वस्थ अंगठीचा शोध घेणे आणि मनात किंतु न ठेवता त्याग करता येणे ही खरी परीक्षा …
प्रत्येक नोकरी करणाऱ्या आईचा घालमेल विषय म्हणजे आपल्या लहानग्याला न देता येणारा वेळ…  बाळाच्या जन्मानंतर शारीरिक-मानसिक बदलांसोबत आई, गृहिणी, नोकरी या साऱ्या अपरिहार्य जबाबदाऱ्यांची  तारांबळ वागवताना येणारे अपराधीपण ही अपरिहार्यच… माझीही गोष्ट वेगळी कशी असेल?
युगंधर १० महिन्यांचा झाला आणि मी नोकरीत परत रुजू झाले.घरी प्रेमाने करणारी लाडकी 'जिया' म्हणजे माझ्या सासूबाई आणि 'आबा' म्हणजे 'सासरे होते  त्यामुळे त्याची चिंता नव्हतीच. प्रश्न खर तर माझाच होता. Technical issues चे challenge प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर असतेच या श्रद्धेने शोधणारी मी work आणि life सोबत हे नवीन emotional dimension कसे हाताळते याचा.
होता होता या नवीन routine ला सगळेच रुळलो. मग office मध्ये नेहेमीचे काम सुरु झाले. IT चे काम म्हणजे कधी कमी तर कधी भरमसाठ! मधला सुवर्णमध्य असणारे दिवस, वेळा तश्या विरळाच. एवढे दिवस project deadlines आणि releases या प्रमाणे स्वत:चे आणि घराचे timetable वाकावलेले. नवराही software मधलाच सहप्रवासी त्यामुळे लग्नानंतर परस्पर सामंजस्याने सारे सुरळीत पार पडलेले. पण आता होणारा उशीर, कितीही समर्थनीय असले तरी त्यामागचे कारण छोट्याश्या बाळाला कळणारे नव्हतेच. आणि रोजचे घरी यायचे बदलणारे वेळा पत्रकही मान्य होणारे नव्हतेच.
कधी कधी वेळ झाली म्हणून निघताना, आपले काम colleagues वर सोपवताना अपराधी वाटायचे तर कधी वेळेत बसणार नाही म्हणून एखादे challenge डोळ्यासमोरून दुसऱ्या हाती जाताना उगीच चुकल्यासारखे व्हायचे. आठवायचे आपण कधीतरी उगीचच आपल्या जुन्या कुणा projectmate मैत्रिण-आईचे समझून न घेता कपाळाला घातलेली आठी!
आणि सगळ्यात तुटायचे जेव्हा उशिरा कधी घरी आल्यावर अंगणात आजोबांच्या कडेवरच्या युगंधरच्या चेहेऱ्यावरचे आसुसलेले भाव! आजी आबा दिवसभर जराही रडू न देता सुंदर सांभाळायचे पण संध्याकाळच्या वेळी आईच हवी असण्याची असोशी पुरी होत नाही ना!
वाटायचे बाकीच्या मुलांना आपापल्या आईसोबत खेळताना पाहून त्याला नेमके काय वाटत असेल? TV वर एखाद्या जाहिरातीतल्या मुलाला 'mummy , mummy ' म्हणत पळत बघताना याला आपली कित्ती आठवण येत असेल? सांगता येत नाही किंवा छोट्या बाळांची काहीही बोलण्याची भाषा रडू रडूच असते म्हणून त्यातला नेमका संदेश आपण अव्हेरतो आहोत का? Quantity time पेक्षा Quality time चा आपण आपल्यासाठी आधार घेतलेला concept एवढ्या छोट्या बाळाला कसा बर कळणार आहे? मनासारखे झाले की खुदुखुदु हसायचे आणि नाही झाले तर 'ट्याट्या' करत भोकाड पसरायचे एवढेच समजणाऱ्या बाळाकडून आपण नेमक्या कुठल्या समजूतदारपणाची अपेक्षा करतो आहोत. बाळाने एखाद दिवशी खूप भोकाड पसरले तर जास्त अपराधी वाटते का समझुतीने घेतले आणि रडे थांबवले तर आपल्याला जास्त रडू येते याचे उत्तर शोधणे खरच कठीण आहे कुठल्याही आईसाठी.
आजुबाजू पाहिल्या तर खूप मैत्रिणी भेटल्या, समवेदना असलेल्या! कोणी  द्वंद्वात अडकलेल्या, सैरभैर , कोणी आपल्या career ची महत्वाची वर्षे आहेत तेवढी जर कळ सोसू या बद्दल ठाम असलेल्या,कोणी अश्याच आला दिवस निभला पण काही बदलासाठी भांबावलेल्या.
वेदना सारखी असली तरी प्रत्येकाची गोष्ट वेगळीच म्हणून उत्तरही वेगळेच. एकीचे solution दुसरीला total गैरलागू.कोणी आपल्या ऑफिसच्या वेळा बदलून घेतलेल्या कोणी part time काम करत होते कोणी work from home करणाऱ्या. काहींना तर घराचा हा मोठा आर्थिक भर डोक्यावर, मनाला काय वाटते आहे ते विचार करायला वावच नाही.
मला तर अश्या दोन्ही ठिकाणी अर्धवट भूमिका निभावण्याचा फारच ताण पडायला लागला. दोन वजा म्हणजे एक धन असे गणिती नियम इथे मात्र लागू होत नव्हते. एरवीही वेळ पाळण्याबाबत मी आग्रही होतेच पण घड्याळाच्या काट्यामागे धावताना माझा काटा थोडा दुराग्रहाकडे झुकतो आहे असे मलाच जाणवू लागले. नाचामध्ये कितीही मन रमले तरी office ची वेळ झाली की तिकडे पळ घरची वेळ झाली तिकडे पळ. आई झाल्यावर प्रत्येक मुलीची सिंड्रेलाच  होते घड्याळाच्या काट्यांचेच बूट घालून पळणारी!
कोणी colleague कधी म्हणायचाच,"थोडा chill लो मेधा ,कितना दौडती हो और साथमे हमे भी दौडाती हो.५ minutes मे जिंदगीमे क्या फरक पडता है तुम्हारे…"
'Chill कसे घेणार राजा. इथला ५ minutes चा उशीर माझा traffic चा रस्ता १ तासाचा करतो' सिंड्रेलाची वेळ पाळण्याची अगतिकता तीच जाणे.
आपल्या आईच्या पिढीने ही केल्याच की नोकऱ्या. पण त्यांना वेळेचे एक बंधन होते. आपल्यासारखे कधी officeच्या हाती तर कधी traffic च्या हातचे बाहुल्या मात्र त्या नव्हत्या. घराचा उंबरठा ओलांडण्यासाठीचा त्यांचा संघर्ष मोठा आहेच, त्याबद्दल खूप आदर आहे मला पण दिवसाच्या २४ तासात सारे काही त्यातला वेळ खावू गोष्टींच्या शक्यतांसकट चपखल बसवण्याचे आव्हान हा आपल्या पिढीचा संघर्ष.
कधी वाटायचे हे आपले शिक्षण, त्यासाठी आपल्या आई बाबांनी काढलेले कष्ट, ही नोकरी, आताचे आपले स्थान, आर्थिक स्वावलंबन... हे सारे मिळवण्यासाठी केलेली धडपड या सगळ्याचे काय मग? कधी तरी स्वत:शीच विचार करताना उमगत गेले की या सगळ्या गोष्टी माझ्याकडून कोणीच हिरावून घेवू शकत नाही. त्या माझ्यातच सामावलेल्या आहेत. मी break म्हणून जरा विसावले तरी त्या तश्याच राहणार आहेत. फक्त बाळाचे बाळपण काही दिवसांनी मोठे होणार आहे. काही दिवसांनी नाहीच लागणार आहे त्याला आई प्रत्येक ठिकाणी. आईचे बोट धरून जगात बाहेर पहिले पाऊल टाकताना मात्र त्याला ती हवी आहे.'जाऊन बघ जरा पूढे मी इथेशीच उभी आहे हं मागे' असे सांगताना कधी त्याने मागे वळून पाहिले तर त्याला ती खरोखरीची दिसायला तर हवी ना !
मग ठरवले थांबावेच जरा  थोडेसे …
सोन्याची असली म्हणून काय झाले या सैल अंगठीमूळे खेळाची मज्जा तर मुळीच येत नाहीये.
आईपणाच्या नवेपणाच्या मंतरलेल्या दिवसांसाठी काही दिवस उतरवून ठेवूयात की अंगठी हरवण्याआधीच.
थोडं स्वतःसाठी आणि थोडं पिल्लुच्या मनात कायमच्या कोरल्या जाणाऱ्या पहिल्यावहिल्या आठवणींसाठी ...
थोडे दिवस विसरून जावूयात की सिंड्रेला असणे…जरा थांबूया विसावूया या वळणावर…
असेही होवू शकते कदाचित थोड्या दिवसांनीही  नाहीच बसणार ही अंगठी आपल्याला …  पण हरकत नाही तिलाच जरा सोनाराकडे जावून तासून घेवू किंवा न जाणो एखादी वेगळीच अंगठी आपली वाट बघते आहे भविष्यात…
मला माहित आहे युगंधर शाळेमध्ये रमल्यावर सध्याची ही अंगठी मला सैल/घट्ट अस्वस्थ होणार आहे त्यासाठी माझ्या मापाची अंगठी मी शोधतेच आहे पण सध्यातरी सोनुल्या चिमुकल्या बोटांची अंगठी माझे बोट मानाने मिरवते आहे… विनाकाकांच्या डोळ्यातल्या पाण्याचा अर्थ आज नव्याने उमगतो आहे…