Wednesday, 6 December 2017

सखे,वाट तुझ्या 'अस्मितेची'....



Concept of Grace Womanathon

'ती' ...
संसार तोलून धरणारी अदृश्य छडी.
घरातल्या प्रत्येकाला जोडणारी प्रेमाची कडी.
घरामधल्या सजीव -निर्जीव अणूरेणूंमध्ये चैतन्य तेवत ठेवणारी 'स्वामिनी'.
संसाराची लय सांभाळत पदन्यास साकारणारी होते ती 'रमणी'
पण साऱ्या आघाड्यांवर लढतानाची तिची तारांबळ पाहताना कधी कधी वाटत त्या 'गिरीधराला' काठीचा टेकू देण्याचा भावनिक आधार देणारे सवंगडी तरी होते. पण हिचा प्रवास मात्र एकटीचा.कौटुंबिक आधार असतोच, नाही असे नाही पण काही लढाया तिच्या तिच्याच असतात.तिथे तिलाच लढावे लागते.त्या न कोणाला सांगता येतात न कोणाला तिच्यासाठी लढता येतात.
लहानपणापासून आई, आजी , काकू, मावशी, आत्या,लग्न झालेली ताई साऱ्याच नात्यात पाहत आलो आहोत तिला.
प्रेमाने साऱ्याच गोष्टी पार पाडण्याचे 'कसब' हस्तांतर करत आलीये ती, एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे.पण आजकाल दिवसाच्या 24 तासात, त्यातल्या वेळखाऊ गोष्टींसकट चपखल बसवण्याची अजबच कसरत तिला करावी लागतेय. ट्रॅफिक जॅम, बाहेरच्या जगात मुलांना सोडताना अनिश्चिततेच्या भीतीचे सावट, घर, मुलांचे अभ्यास, सामाजिक बांधिलकी आणि त्याबरोबर काही जणींना नोकरी सांभाळत पळत राहण्याची कसरत... आणि मग या सर्वात ती स्वतःला 'दुर्लक्षित' करते. स्वतःच्या कुठल्याच priority list मध्ये ती स्वतःच नसते.
अर्थात , सारे सुरळीत झाल्यावर देणारच असते ती लक्ष स्वतःकडे... पण हा 'उद्या' उगवल्याचा कोणीतरी पाहिलाय का?
तिच्या मनातले स्वतः विषयीचे किती तरी plans असेच धूळ खात मनात पडत राहतात.
रोजच्या पळापळीच्या खेळात  ती 'मरगळ' तिच्या शरीरावर इथे तिथे साठत राहते. प्रत्येकाच्या शरीरप्रकृतीनुसार कोणी नकळत 'बरणी' होते तर कोणी अशक्त 'छडीची काठी'.
आजकाल ९०% बायका लग्नानंतर संसार सांभाळण्याची जबाबदारी निभावताना आपसूक या २ categories मध्ये पडताहेत.
आधुनिक सुविधांनी तिची रोजची कामे सोपी केलीयेत पण रोजचे जगणेच इतके धावपळीचे झालेले आहे की रोज रात्री पाठ टेकताना तिची आजची किमान 3 कामे पूर्ण झालेली नसतातच आणि 2  कामे नव्याने add झालेली असतात आणि हे सगळं तिला उद्याच्या कोड्यात perfect बसवायचे असते.
या सर्वात दिवस पुढे सरकत राहतात आणि 'उद्यापासून करू' चे कितीतरी plans मनातल्या मनात विरुनही जातात.
मग कधीतरी अवचित जुन्या ओळखीचे कोणीतरी भेटते. जाता जाता सहज म्हणून जाते 'किती काम करतेस जरा स्वतः कडे लक्ष दे. पार रया गेलीये बघ तुझी'.
स्वप्नातून जागी झाल्यासारखी मग ती स्वतःला न्याहाळू लागते. नकारात्मक का होईना कधीतरी, कोणीतरी आपल्या कष्टाची 'दखल' घेतली म्हणून भरून येते तिला.
तर कधी स्वतःच्या चालूच न झालेल्या plans विषयीचा संतापही येतो तिला.
मग  तिरिमिरीने पुन्हा plans होतात आणि कदाचित  एखाद -दुसऱ्या आठवड्याच्या execution नंतर परत सर्वांची धुळमाती.
हे वर्तुळ पाहताना नकळत  चातुर्मासातली आजीबाईची , सोमवारची गोष्ट आठवते आहे. सगळ्या गावाने दूध वाहिले तरी शंकरबाप्पाचा गाभारा काही भरत नाही. दिवसा अखेरी आपल्या मुलाबाळांचे यथेच्छ पोट भरून, घराचे सर्व आवरून सावरून आजीबाई देवळात येते. शिल्लक राहिलेले , छोटा तांब्या भरून दूध शंकराला वाहते आणि क्षणार्धात गाभारा सांगोपांग दुधाने भरून जातो. सख्यांनो, आपल्या मनाचे काहीसे असेच नाहीये का? त्याला अव्हेरून सर्व करायला जातो आणि मग रोजचे routine bore व्हायला लागते. अश्या 'मन' सोबत नसताना केलेल्या गोष्टी मग फक्त पार पडत राहतात. बागुलबुवा वाटायला लागतो मग घड्याळाच्या काट्यांचा.
रिते रिते राहते 'मन' खूप सारे करूनही आणि मग सारे जाऊन साठते शरीरात इथे तिथे.
जगभरात कुठल्याही देशात, रोजच्या राहाटगाडग्यात 'स्वतःसाठी न देता येणारा वेळ' ही सर्वच सख्यांची सार्वत्रिक - सामाईक समस्या आहे. तिला उत्तर मिळून शोधायचे आहे.

म्हणूनच

तिने तिच्या मनाचा गाभारा 'स्व' जाणिवेने भरायला हवा.
रोज मन मोहरून येईल असा भरभरून मोकळा श्वास तिने घ्यायला हवा.
रोज स्वतः साठीचा किमान अर्धा स्वतःच्या आरोग्यासाठी , स्वतःबरोबर च्या संवादासाठी द्यायला हवा.
आणि हे तिच करू शकते स्वतःसाठी, दुसऱ्या कोणीही करण्यापेक्षा.

टाकावे तिने जरा उंबरठ्याबाहेर पाऊल, स्वतःच्या आनंदासाठी,
चालावीत तिची पाऊलं निरालस स्वानंदासाठी,
कुठे तिच्यासाठी प्राजक्त, बकुळ फुलांचे गालिचे असतील अंथरलेले,
तर कुठे अवचित स्वप्नफुलांची सर वाहील तिच्या ओंजळी मध्ये,
प्राणवायूंच्या देवाण-घेवणीत, जाणिवा-नेणिवांच्या पल्याड घडत असते बरेच काही,
जादुभरल्या हातांनी काळजी लेकीची घेत असते धरणी माई,
कधी मुक्त वाऱ्याच्या स्पर्शणाऱ्या झुळुका, सोडवतील मनातल्या निरगाठी,
चालावीत तुझी पाऊलं कधी स्वछंदी पाऊलवाटी,
धर्मबिंदूंचे उत्सर्ग करतील वाहती तुझ्यातली सकारात्मकता,
रोजच्या routine ची 'मरगळ' कात टाकेल बघता बघता,
वितळतील मनातले काही संभ्रम पाऊले लयीत चालताना,
येईल ओठी मनात रेंगाळलेली एखादी कविता, कुंजरव ऐकताना,
विझून विरलेल्या स्वप्नांना फुटतील मग आशेचे नवे पंख,
मनमोकळा श्वास घेताना, अलवार  खुलून येईल तुझे अंतरंग,
तुझ्या स्वतःशी नव्याने होणाऱ्या या भेटीसाठी,
तुझ्या मनातल्या त्या सुंदर गावासाठी,
चल सखे चालू संगे,
वाट तुझ्या 'स्व' जाणिवेची,
वाट सकारात्मक पावलांची,
वाट तुझ्या 'अस्मितेची'.

हो! आपण सर्व मिळून चालणार आहोत आपली MARATHON
प्रत्येकीने रोजचा किमान अर्धा तास स्वतःच्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यासाठी काढावा आणि एकमेकींच्या साथीने तो आपण नक्की काढुयात या साठी हा उपक्रम आपण हाती घेतो आहोत.अंतिम marathon दिवसापेक्षाही खूप महत्वाचे आहे या निमित्ताने काहीतरी रोजचे स्वतःविषयीचे routine मध्ये येणे. म्हणूनच आजच नोंदणी करा आणि सामील व्हा या मैत्री-साखळीत!!!

पहिलं पाऊल...

 Grace Womanathon : 28th July

Image may contain: 9 people, people smiling, people standing and outdoor

गोष्ट सुरू झाली माझी जिवाभावाची सखी प्राजक्ता हिच्या US मधल्या marathon ने. नवऱ्याच्या नोकरीतील assignment निम्मित सध्या ती आपल्या २ छकुल्यांना घेऊन, US मधल्या इंडियाना state मध्ये राहते. प्रचंड थंडीमध्ये कधी indoor treadmill वर तर कधी संधी मिळाली तर चक्क थंडीत shoes चढवून, ३रीतल्या अवनीशचे आणि २.५ वर्षाच्या चिमुकल्या अर्जुनचे routine व्यवस्थित संभाळून, feb ते april असे सलग 3 महिने प्रॅक्टिसचे सातत्य राखत 13 miles ची marathon तिने पूर्ण केली. तिच्या एकूणच प्रवासाची सुरस गोष्ट खालील link वर वाचायला मिळेल.

http://majhekavadase.blogspot.in/2017/06/blog-post.html?m=1

मला नेहेमीच असे वाटते आपण आपला जीव सगळ्या जवळच्या मैत्रिणींमध्ये विखरून ठेवलेला असतो. त्यांच्या आयुष्यातल्या चढ- उतारात , यशापयशात लांब असलो तरी मनाने आपण त्यामुळे तितकीच आंदोलने अनुभवतो. सगळ्या रोखू पाहणाऱ्या गोष्टींना यत्किंचितही महत्व न देता ,अडचणींचा बाऊ न करता,सकारात्मक दृष्टीकोन ठेवून गाठलेले अंतिम ध्येय!

प्राजक्ताने केलेला हा प्रवास माझ्यासाठी तिच्याइतकाच खूप महत्त्वाचा होता.कधी तिचे मनापासून वाटणारे कौतुक म्हणून तर कधी स्वतःसाठी routine नव्याने आखू पाहणारे inspiration म्हणून तिची गोष्ट पुन्हा पुन्हा वाचली आणि हळू हळू मनात 'कुठल्या दुसऱ्या marathon संधीची वाट न बघता मैत्रिणी- मैत्रीणी एक marathon करूयात' ही कल्पना मनात रुजायला लागली.

अंतिम marathon दिवसापेक्षा या निमित्ताने रोजच्या routine मध्ये स्वतःच्या आरोग्याची काळजी घेणारे आणि स्वतःशी संवाद साधणारे काही सुरू व्हावे असा प्रामाणिक विचार त्यामागे होता. गेल्या वर्षभरात युगंधरच्या शाळेचा आमचा काही आई पालकांचा 13 जणींचा group आहे. त्यांच्यासमोर ही कल्पना मांडली तर पहिल्याच meeting मध्ये मॅरेथॉन संकल्पना सहज मान्य झाली कारण प्रत्येकीला असे काहीतरी करावे असे वाटत होते पण individual level ते सुरू होत नव्हते. एकमेकींच्या साथीने आपण ते करू असे आम्हाला खात्रीने वाटले आणि प्रॅक्टिस चा १ महिना पकडून तारीख ठरली २९जुलै! मग आम्ही काहीजणी मुलांना सकाळी शाळेत सोडल्यावर चालू लागलो. काहीजणी संध्याकाळी चालायच्या.
प्रत्येकीला रोजच जमायचे असे नाही पण तरी नेटाने 1 महिना चालत राहिलो आणि आज सरतेशेवटी 9 जणी मिळून 5 km ची marathon आम्ही आज साध्य केली.

चिमुकले यश आहे पण हे पहिले पाऊल आम्हा सर्वांसाठी खूप खूप महत्वाचे आहे आणि ते share करताना आम्हाला खूप समाधान आणि आनंद होतो आहे. आजच्या या छोट्याश्या पावलाने प्रत्येकीच्या मनात नवे नवे रस्ते पादाक्रांत करण्याची स्वप्ने रुजवली आहेत आणि आज सकाळच्या संततधार पावसात ठरवून नेटाने चाललो, ठरवले होते ते केले त्याचा एक वेगळाच आत्मविश्वास प्रत्येकजण अनुभवते आहे. एकत्र असलो तर मोठ्या अंतर कसे सहज पार होते याची एक वेगळीच अनुभूती मनात रेंगाळते आहे.
आमची ही छोटीशी गोष्ट प्रत्येक ओळखीच्या- अनोळखी मैत्रिणीच्या मनात चालण्याची प्रेरणा निर्माण करो ही सदिच्छा!🙏

म्हणूनच हा खास संदेश प्रत्येक सखीसाठी .......

सखे,वाट तुझ्या 'अस्मितेची'....

टाकावे तिने जरा उंबरठ्याबाहेर पाऊल, स्वतःच्या आनंदासाठी,
चालावीत तिची पाऊलं निरालस स्वानंदासाठी,
कुठे तिच्यासाठी प्राजक्त, बकुळ फुलांचे गालिचे असतील अंथरलेले,
तर कुठे अवचित स्वप्नफुलांची सर वाहील तिच्या ओंजळी मध्ये,
प्राणवायूंच्या देव-घेवीत, जाणिवा-नेणिवांच्या पल्याड घडत असते बरेच काही,
जादुभरल्या हातांनी काळजी लेकीची घेत असते धरणी माई,

कधी मुक्त वाऱ्याच्या स्पर्शणाऱ्या झुळुका, 
सोडवतील मनातल्या निरगाठी,
चालावीत तुझी पाऊलं कधी स्वछंदी पाऊलवाटी,
धर्मबिंदूंचे उत्सर्ग करतील वाहती तुझ्यातली सकारात्मकता,
रोजच्या routine ची 'मरगळ' कात टाकेल बघता बघता,

वितळतील मनातले काही संभ्रम पाऊले लयीत चालताना,
येईल ओठी मनात रेंगाळलेली एखादी कविता, कुंजरव ऐकताना,
विझून विरलेल्या स्वप्नांना फुटतील मग आशेचे नवे पंख,

मनमोकळा श्वास घेताना, अलवार खुलून येईल तुझे अंतरंग,
तुझ्या स्वतःशी नव्याने होणाऱ्या या भेटीसाठी,
 तुझ्या मनातल्या त्या सुंदर गावासाठी,
 चल सखे चालू संगे,
 वाट तुझ्या 'स्व' जाणिवेची,

वाट सकारात्मक पावलांची, 
वाट तुझ्या 'अस्मितेची'.......

मनातले बटण


युगंधरच्या शाळेची सुट्टी सुरु झाली आणि 'मी आता काय खेळू?' असा मिनिटा मिनिटाला प्रश्न यायला लागला. कारण एरवी शाळेत सहज जिरत असलेली energy घरी जिरवणे खूपच कठीण काम आहे.  
Ever excited electrons या category मधल्या या मुलांना सतत काहींना काही करत engage ठेवावे लागतेय.
एरवी वर्गात ताई एवढ्या सगळ्या 'वानरसेनेला' कसे कह्यात ठेवत असतील याची आम्ही पालक फक्त कल्पनाच करू शकतो.
त्यातलीच एक गम्मत म्हणून आम्ही 'माऊच्या पिल्लू' या गाण्याचे remix करायचे ठरवले.
त्या गाण्यात माउचं पिल्लू येते त्याचे नाव 'उल्लूलुलुलु' ठेवतात. त्याला छान दूध बशीत ठेवतात. ते लबलब करत दूध पिऊन टाकते.
मग 'गुर्रर्र म्याव' करत त्याची आई येते आणि तिच्या मागे मागे ते निघून जाते.
मग त्यात आम्ही 'माऊच्या पिल्लू' ऐवजी 'मोतीचे पिल्लू ' आणलं. त्याची आई 'भो भो' करत आली.  पिल्लूने  'दूध भाकरी' खाल्ली
वासरू आले त्याने कोवळे कोवळे गवत खाल्ले. 
मग  चिऊचं  पिल्लू , कोकरू, छावा , घोडा ,  piggy सगळे आले.  त्यांनी त्यांचा त्यांचा खाऊ खाल्ला.
'जिराफचे पिल्लू आले' पण  जिराफची आई 'गुपचूप' न बोलता आली. जिराफला स्वरयंत्र नसते असे ताईनी सांगितले असे म्हणाला.
मग कुठून कोण जाणे 'आपण साळुंद्रीचे पिल्लू आणूया का ? ' असा प्रस्ताव आला. तिचे तर नाव 'साळुंदृलुलुलु' म्हणताना जामच मज्जा येत होती.
'पण मग तिची आई काय बरे म्हणत येईल?'
'साळुंद्री' या प्राण्याविषयी मला तरी ती काट्यांचा मारा करत येते एवढीच माहिती आहे त्यामुळे मी म्हटले
'काट्यांचा पाऊस पाडत साळुंद्री आई आली' असे म्हणूयात का?
स्वारी एकदम खुश झाली पण मग मला expected प्रश्न लगोलग आलाच
"साळुंद्री काटे कसे सोडते ग?"
"मला नाही माहित रे मी जरा शोधून सांगू का?"
"अग तिच्या मनात एक button असते ते मनातल्या मनात दाबले ना कि काटे सुटतच राहतात."
मी अवाक होऊन ऐकतच राहिले. आपल्या सगळ्याच भावनांची, करत असलेल्या गोष्टींची बटणे आपल्याच मनात असतात हे एवढ्याश्या मुलाला कळलेले secret मोठ्या माणसांना का बरे कळत नसेल?🤔🤔🤔