सिंड्रेलाची सोन्याची अंगठी

मुर्डीचे विना काका म्हणजे खरच एक गंमत रसायन होते. मी चौथी मधे असताना ते आणि त्यांचे कुटुंब आमच्या शेजारी राहायला आले. जेमतेम ४-५ महिनेच राहिले ते त्या घरात. पण तेवढ्या सहवासामध्ये इतके जिव्हाळ्याचे स्नेहबंध जुळून आले की माझ्या लहानपणीच्या आठवणींमध्ये गोड आठवणींचा एक महत्वाचा भाग बनून राहिले आहेत ते दिवस . दहावी नंतर दापोली सुटले तशी भेटीगाठी आणि संवाद विरळ झाले पण त्या संस्कारक्षम दिवसातल्या काही गोष्टी अजून सोबत करतात. त्यातलीच एक गम्मत गोष्ट. म्हणावी तर अगदी छोटुशीच पण सोप्पे तत्वज्ञान शिकवणारी…
त्यांचा मोठा मुलगा म्हणजे विनोद दादा ३ वर्षांचा असतानाची ही गोष्ट आहे.घरी एक कुठलासा कार्यक्रम होता आणि बाबांनी बाळाच्या बोटात छोटीशी सोन्याची अंगठी घातली. छोटूश्या मुलाला मोठ्यांसारखी अंगठी मिरवताना कोण आनंद झाला. पण थोड्याश्या वेळाने पाहतात तर अंगठी गायब! खूप शोधूनही मिळेना आणि एवढ्या छोट्या मुलाला रागावताही येईना. सगळे जण  कामाला लागले आणि सगळ्यांची गडबड, उतरलेले चेहेरे पाहून बाळराजे म्हणाले ," जावूदे ना बाबा नाहीतरी सैलच होत होती…नीट खेळताही येत नव्हते…  "
तेव्हा अर्थात वयही नव्हते या साध्याश्या गोष्टीमागे दडलेले महत्वाचे तत्पार्य कळण्याचे … पण सोन्याच्या अंगठीसारखी मौल्यवान गोष्ट हरवण्याची गोष्ट हसत हसत सांगणारे बाबा मला जामच आवडले होते तेव्हा. लहानपणीच्या गोष्टी, त्यातल्या प्रसंगांमधले छोटे छोटे कांगोरे  मनावर कायमचे कोरले जातात. ही गोष्ट सांगतानाचा विनाकाकांचा गोष्टी पल्याडचे काही तरी सांगू पाहणारा ,भरल्या डोळ्यांनी हसणारा चेहेरा कायमचा आठवणीत राहिला आहे…
कधी आपली बोटे छोटी असतात तर कधी अंगठी आपल्या मापाची नसते…  त्यासाठी बोटे मोठी करणे किंवा  आपल्या मापाची अंगठी शोधणे हा सकारात्मक विचारसरणीचा उपाय झाला तरी प्राप्त परिस्थितीत हातातल्या सैल अस्वस्थ अंगठीचा शोध घेणे आणि मनात किंतु न ठेवता त्याग करता येणे ही खरी परीक्षा …
प्रत्येक नोकरी करणाऱ्या आईचा घालमेल विषय म्हणजे आपल्या लहानग्याला न देता येणारा वेळ…  बाळाच्या जन्मानंतर शारीरिक-मानसिक बदलांसोबत आई, गृहिणी, नोकरी या साऱ्या अपरिहार्य जबाबदाऱ्यांची  तारांबळ वागवताना येणारे अपराधीपण ही अपरिहार्यच… माझीही गोष्ट वेगळी कशी असेल?
युगंधर १० महिन्यांचा झाला आणि मी नोकरीत परत रुजू झाले.घरी प्रेमाने करणारी लाडकी 'जिया' म्हणजे माझ्या सासूबाई आणि 'आबा' म्हणजे 'सासरे होते  त्यामुळे त्याची चिंता नव्हतीच. प्रश्न खर तर माझाच होता. Technical issues चे challenge प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर असतेच या श्रद्धेने शोधणारी मी work आणि life सोबत हे नवीन emotional dimension कसे हाताळते याचा.
होता होता या नवीन routine ला सगळेच रुळलो. मग office मध्ये नेहेमीचे काम सुरु झाले. IT चे काम म्हणजे कधी कमी तर कधी भरमसाठ! मधला सुवर्णमध्य असणारे दिवस, वेळा तश्या विरळाच. एवढे दिवस project deadlines आणि releases या प्रमाणे स्वत:चे आणि घराचे timetable वाकावलेले. नवराही software मधलाच सहप्रवासी त्यामुळे लग्नानंतर परस्पर सामंजस्याने सारे सुरळीत पार पडलेले. पण आता होणारा उशीर, कितीही समर्थनीय असले तरी त्यामागचे कारण छोट्याश्या बाळाला कळणारे नव्हतेच. आणि रोजचे घरी यायचे बदलणारे वेळा पत्रकही मान्य होणारे नव्हतेच.
कधी कधी वेळ झाली म्हणून निघताना, आपले काम colleagues वर सोपवताना अपराधी वाटायचे तर कधी वेळेत बसणार नाही म्हणून एखादे challenge डोळ्यासमोरून दुसऱ्या हाती जाताना उगीच चुकल्यासारखे व्हायचे. आठवायचे आपण कधीतरी उगीचच आपल्या जुन्या कुणा projectmate मैत्रिण-आईचे समझून न घेता कपाळाला घातलेली आठी!
आणि सगळ्यात तुटायचे जेव्हा उशिरा कधी घरी आल्यावर अंगणात आजोबांच्या कडेवरच्या युगंधरच्या चेहेऱ्यावरचे आसुसलेले भाव! आजी आबा दिवसभर जराही रडू न देता सुंदर सांभाळायचे पण संध्याकाळच्या वेळी आईच हवी असण्याची असोशी पुरी होत नाही ना!
वाटायचे बाकीच्या मुलांना आपापल्या आईसोबत खेळताना पाहून त्याला नेमके काय वाटत असेल? TV वर एखाद्या जाहिरातीतल्या मुलाला 'mummy , mummy ' म्हणत पळत बघताना याला आपली कित्ती आठवण येत असेल? सांगता येत नाही किंवा छोट्या बाळांची काहीही बोलण्याची भाषा रडू रडूच असते म्हणून त्यातला नेमका संदेश आपण अव्हेरतो आहोत का? Quantity time पेक्षा Quality time चा आपण आपल्यासाठी आधार घेतलेला concept एवढ्या छोट्या बाळाला कसा बर कळणार आहे? मनासारखे झाले की खुदुखुदु हसायचे आणि नाही झाले तर 'ट्याट्या' करत भोकाड पसरायचे एवढेच समजणाऱ्या बाळाकडून आपण नेमक्या कुठल्या समजूतदारपणाची अपेक्षा करतो आहोत. बाळाने एखाद दिवशी खूप भोकाड पसरले तर जास्त अपराधी वाटते का समझुतीने घेतले आणि रडे थांबवले तर आपल्याला जास्त रडू येते याचे उत्तर शोधणे खरच कठीण आहे कुठल्याही आईसाठी.
आजुबाजू पाहिल्या तर खूप मैत्रिणी भेटल्या, समवेदना असलेल्या! कोणी  द्वंद्वात अडकलेल्या, सैरभैर , कोणी आपल्या career ची महत्वाची वर्षे आहेत तेवढी जर कळ सोसू या बद्दल ठाम असलेल्या,कोणी अश्याच आला दिवस निभला पण काही बदलासाठी भांबावलेल्या.
वेदना सारखी असली तरी प्रत्येकाची गोष्ट वेगळीच म्हणून उत्तरही वेगळेच. एकीचे solution दुसरीला total गैरलागू.कोणी आपल्या ऑफिसच्या वेळा बदलून घेतलेल्या कोणी part time काम करत होते कोणी work from home करणाऱ्या. काहींना तर घराचा हा मोठा आर्थिक भर डोक्यावर, मनाला काय वाटते आहे ते विचार करायला वावच नाही.
मला तर अश्या दोन्ही ठिकाणी अर्धवट भूमिका निभावण्याचा फारच ताण पडायला लागला. दोन वजा म्हणजे एक धन असे गणिती नियम इथे मात्र लागू होत नव्हते. एरवीही वेळ पाळण्याबाबत मी आग्रही होतेच पण घड्याळाच्या काट्यामागे धावताना माझा काटा थोडा दुराग्रहाकडे झुकतो आहे असे मलाच जाणवू लागले. नाचामध्ये कितीही मन रमले तरी office ची वेळ झाली की तिकडे पळ घरची वेळ झाली तिकडे पळ. आई झाल्यावर प्रत्येक मुलीची सिंड्रेलाच  होते घड्याळाच्या काट्यांचेच बूट घालून पळणारी!
कोणी colleague कधी म्हणायचाच,"थोडा chill लो मेधा ,कितना दौडती हो और साथमे हमे भी दौडाती हो.५ minutes मे जिंदगीमे क्या फरक पडता है तुम्हारे…"
'Chill कसे घेणार राजा. इथला ५ minutes चा उशीर माझा traffic चा रस्ता १ तासाचा करतो' सिंड्रेलाची वेळ पाळण्याची अगतिकता तीच जाणे.
आपल्या आईच्या पिढीने ही केल्याच की नोकऱ्या. पण त्यांना वेळेचे एक बंधन होते. आपल्यासारखे कधी officeच्या हाती तर कधी traffic च्या हातचे बाहुल्या मात्र त्या नव्हत्या. घराचा उंबरठा ओलांडण्यासाठीचा त्यांचा संघर्ष मोठा आहेच, त्याबद्दल खूप आदर आहे मला पण दिवसाच्या २४ तासात सारे काही त्यातला वेळ खावू गोष्टींच्या शक्यतांसकट चपखल बसवण्याचे आव्हान हा आपल्या पिढीचा संघर्ष.
कधी वाटायचे हे आपले शिक्षण, त्यासाठी आपल्या आई बाबांनी काढलेले कष्ट, ही नोकरी, आताचे आपले स्थान, आर्थिक स्वावलंबन... हे सारे मिळवण्यासाठी केलेली धडपड या सगळ्याचे काय मग? कधी तरी स्वत:शीच विचार करताना उमगत गेले की या सगळ्या गोष्टी माझ्याकडून कोणीच हिरावून घेवू शकत नाही. त्या माझ्यातच सामावलेल्या आहेत. मी break म्हणून जरा विसावले तरी त्या तश्याच राहणार आहेत. फक्त बाळाचे बाळपण काही दिवसांनी मोठे होणार आहे. काही दिवसांनी नाहीच लागणार आहे त्याला आई प्रत्येक ठिकाणी. आईचे बोट धरून जगात बाहेर पहिले पाऊल टाकताना मात्र त्याला ती हवी आहे.'जाऊन बघ जरा पूढे मी इथेशीच उभी आहे हं मागे' असे सांगताना कधी त्याने मागे वळून पाहिले तर त्याला ती खरोखरीची दिसायला तर हवी ना !
मग ठरवले थांबावेच जरा  थोडेसे …
सोन्याची असली म्हणून काय झाले या सैल अंगठीमूळे खेळाची मज्जा तर मुळीच येत नाहीये.
आईपणाच्या नवेपणाच्या मंतरलेल्या दिवसांसाठी काही दिवस उतरवून ठेवूयात की अंगठी हरवण्याआधीच.
थोडं स्वतःसाठी आणि थोडं पिल्लुच्या मनात कायमच्या कोरल्या जाणाऱ्या पहिल्यावहिल्या आठवणींसाठी ...
थोडे दिवस विसरून जावूयात की सिंड्रेला असणे…जरा थांबूया विसावूया या वळणावर…
असेही होवू शकते कदाचित थोड्या दिवसांनीही  नाहीच बसणार ही अंगठी आपल्याला …  पण हरकत नाही तिलाच जरा सोनाराकडे जावून तासून घेवू किंवा न जाणो एखादी वेगळीच अंगठी आपली वाट बघते आहे भविष्यात…
मला माहित आहे युगंधर शाळेमध्ये रमल्यावर सध्याची ही अंगठी मला सैल/घट्ट अस्वस्थ होणार आहे त्यासाठी माझ्या मापाची अंगठी मी शोधतेच आहे पण सध्यातरी सोनुल्या चिमुकल्या बोटांची अंगठी माझे बोट मानाने मिरवते आहे… विनाकाकांच्या डोळ्यातल्या पाण्याचा अर्थ आज नव्याने उमगतो आहे…

9/9/2011 – My Nirvana Rock

I was just grazing through net for passing time and on some website tumbled upon above pic of a girl seating calmly on stone. May be she is doing some meditation. From her posture it seems to be she is feeling very clam and peaceful from inside.

To my surprise I have imagined myself in her posture so many times. When I just had a glance of the pic it somehow connected to me immediately. It also took me back to some seashore we had visited on our recent cornwall trip in UK. We all were just sitting watching sea waves waiting for others to join. Some were busy clicking photos. There I saw this alone rock. It was a bit chilly weather that day. Wind was making us little difficult to stand. But I went ahead and climbed the rock. Even the rock was very cold but I liked the feeling of its touch to my body. And then there I was in most peaceful state after so many days of turbulence inside my mind. Wind was flowing speedily not caring about my hair. There was mixed sound of waves and wind. But I was totally at peace.

I then had just remembered about nirvana rock in kanyakumari. Vivekanand swami had done his ‘Tapascharya’ on that rock. I have never seen any photo of the rock. But this rock in cornwall and the story of that rock in kanyakumari just mingled in mind. I started feeling more and more fresh after remembering that.

I have not tried meditation from long time (my meditation may not comply with formal definitions but still I feel nice when I say I meditate ;) ). But whenever I visit such places where I get immediately attached my mind automatically takes note of it along with voices around and surroundings. I visit those places with full tranquility while I meditate.

I remember roaring voice of Trummelbach Falls in swiss. It has 10 mighty waterfalls falls in various portions of caves and cavities. Its voice was so mind exhilarating. I could not record it because water force was so much that it was sparkling water droplets everywhere. But I still remember it clearly even now.

While coming down one lady asked ‘is it worth stepping up and seeing the falls?’ with expression ‘What’s there to see in falls? :p’.  I spontaneously replied ‘A must go place for a lifetime feeling you get when you are at top.’ Being in nature’s vicinity and wonder gives a different calmness  to your mind.

Then there are some places which on first sight seem trivial to me and also sometimes scary. But as time proceeds they become integral parts in my mind.  I just switch my minds to those places and my moods swings from nowhere to clam.

How best can I describe my home in Portland, Maine when I was deputed on a short-term project assignment for 3 months. I had liked the first view of home(balcony) while removing luggage from car. I entered home to be welcomed by two sweet girls Shweta and Mitra (Sanghmitra).  My first 2 weeks just passed by in getting acquainted with the jetlag, routine, work etc etc. I used to fell asleep by 8:00 PM while Mitra is chatting with her ‘Would be - husband boyfriend’ and Shweta has yet not arrived.

Then the day came when Mitra was leaving and she woke up me early morning to say good bye. I woke up and asked if I should wake up Shweta. And What she told really trembled from head to toe. Mitra told Shweta is not at home and often she stays at her friends place. I waved good bye but was fully shaken aback. Till then I had never been sleeping alone at home. I started badly remembering my mom. I had few sleepless nights after that day. It was winter season then. No leaves on tree , no sign of life outside your home. Those who have been in US with almost  ‘No human being seen, no leaves on trees , no voices around to feel alive ‘ types of environments can relate my mental state. Though I had all communication equipment, phone and laptop, net with me, it was really a hopeless feeling of aloofness. Then one day as usual I was alone preparing tea it started snowing. It was so wonderful feeling of something coming as blessings from almighty God for my rescue. Suddenly my fearful and upset mood swung to ‘lalalala…’ mood J. It was beautiful feeling watching snow falling from home window. I just loved being alone at home then. J  It made me so much comfortable with self. It introduced me with myself.

I often go to my favorite home while it is snowing softly outside when I close my eyes.

One more such unusual place for me is Guava tree in backyards of my childhood  home ‘Deep-jyoti’ in dapoli. Those were freedom school days. I used to be more outside home than inside. There this was my favorite guava tree. I used to pass hours just sitting on some branch doing some vague imaginations like I am seated on ratha and waving hands to people alongside road. One fantastic imagination was I am some ADIVASI girl living on tree. This left branch is my bedroom and right one is where I keep my food (only guavas J). Whenever mom used to call me I used to say ‘lagata hai jungle me koi adami aa gaya ..’ ;) like mogali and run inside home. I used to take all my books to tree for study and just after 5mins go in my world on imagination. J I also used to imagine parrots who like guavas are my friends and will leave most tasty guava for me. I used to search for parrot tasted guavas and whenever I had found one it was happiest moment ever. There was some kind of belonging I always felt when I was near that tree. More often when I am bored of work I go to this my favorite tree and keep on swinging on its branches.

Then when I used to travel from my Mom’s home to office there is ‘Pashan Lake’ in the route. Since mine was a long journey of around 1.5 hr. 90% of public used to sleep. More often driver (because he didn’t had luxury of sleeping since he was driving) and me eager (HAVARAT ;) )  for view of lake used only be awake in the bus.

In mornings, my mind used to be a cute little bird whenever I spotted late from far. I used to then fly over and over the lake. In rainy season I used to talk with ducks and ducklings. In other seasons I used to just fly or float on top of water observing azure sky in my imagination. At night since its used to be dark, I loved to feel coldness near the water. Sometimes I used to see night lamp insects (KAJAVE) . sometimes just voice of frogs and other insects. It used to tranquil my mind for my frustration in office. Whatever my be happening tomorrow this peaceful place I am gonna see every morning and night. Some things can appease your mind just with their mere existence.

It’s not that I have these favorite spots which I have actually visited. I have this ‘Holy tree’ from movie ‘AVATAR. It’s a tree with blessing and positive energy. With its mere presence your physical , mental wounds get healed. I like to imagine myself just passing through its white hair like leaves and feel blessed. I have often smelled some divine smell and fresh air while doing this imagination.

There are some smells which I feel most divine and can sooth minds. PARIJAT ,SONCHAFA and RATRANI are my favorites. Physical presence of these flowers are best required but even when I remember I feel at peace. When I say PARIJAT, I remember its story about TAPACHARYA and getting these divine heavenly flowers in return. I say RATRANI it automatically takes me to some full moon and starry night in dapoli.

And most enchanting is Latadidi’s voice. I have been listening to her SWAR since I was in womb of my mother.  She is my mother’s favorite singer to the extend Mom literally worships her. I am grown up tuning up with her songs. Mom also showed me magic of words when Latadidi speaks. Like when she sings ‘kabhi tanahayiyome yu..’ its literally you feel it’s an evening engrossing you all over your body. She sings ‘naina barase rimzim rimzim… ‘ and you feel someone is speaking your agony. ‘Savan ke zhule pade hai…’ you immediately smell, see and listen rains following. ‘Aj madahosh huva jaye re….’ and you are enthralled with sweet notes.

Whenever I listen to her songs be it happy or sad songs, I feel SHASHWAT companion whatever mood I am going through.

There are just innumerable places/voices/smells where I go in my imaginations. I feel so much enlightened as God has gifted us human being with minds which can go anywhere in a wink. If you set it free it can do wonders with your moods. I have no capacity within me to understand ‘Nirvana’ state achieved by our saints and sages. But for a girl like me who likes to indulge in worldly pleasures ‘Niravana Rock’ is her most happy moments experienced/imagined ever. It’s most beautiful part of mind to be taken care forever. So dear friends take good care of and freshen up your ‘Niravana Rock’  more often !!!!!!!!